| Column Frans Muijzers |
 Het verzoek om in columnvorm te reflecteren op het kwaliteitsborgingproces van OnderwijsAdvies kan ik niet weigeren. Als wethouder schrijf ik nog maar weinig zelf. Mailtjes vliegen heen en weer, maar veel artisticiteit wordt daarbij niet gevraagd. Omdat ik voor ‘Onderwijsbegeleiding’ al in mijn studietijd bijzondere belangstelling had, vind ik het leuk om nu een bestuurlijke vlieger over oA op te laten. Allereerst is een gelukwens op zijn plaats. Certificering is een niet meer weg te denken aspect van professionalisering van een dienstverlenende organisatie. Het is een noodzakelijke, maar desondanks onvoldoende stap op weg naar échte fundering van kwaliteit, kunst en kunde. De beste (h)erkenning zit niet in papieren of structuren, maar in mensen en culturen. Echter, voor de stabiliteit van een organisatie op langere termijn én voor de herkenbaarheid zijn (veranderende) structuren vaak gewenst. Maar de lol en – dus – het succes van verandertrajecten zit ‘m meer in de inhoud, en dan vooral in de mate van betrokkenheid van de ‘in aanmerkingkomende’ professionals bij die inhoud. Die uitdaging is voor een gemeente overigens net zo groot als voor een dienstverlener. Vanuit de regiefunctie als lokale overheid is het tamelijk lastig specifiek verandermanagement te voeren. Een gemeentebestuur heeft geen handvatten om direct te sturen op verbetering van het onderwijs. Dat is helemaal niet erg. Een gemeente hoeft ook geen zware wettelijke bevoegdheden te hebben om regie te kunnen voeren. Het gaat dan niet (meer) over het verdelen van geld, maar om het benoemen van inhoudelijke, gemeenschappelijke doelstellingen. Bovendien: goede plannen kosten geen geld, niet omdat ze gratis zijn, maar omdat er altijd investeerders voor te vinden zijn. Optimisme loont. Vooruit kijken ook. Om die reden is in de eerste helft van 2007 in Zoetermeer de ‘Onderwijsvisie 2020’ vastgesteld. Dit zeer beknopte beleidsdocument omvat een schets van ‘uitmuntend onderwijs’ in de toekomst, tot stand gekomen in nauwe samenwerking tussen gemeente (ambtelijk en gemeenteraad), onderwijs en vele flankerende welzijnsspelers. Hoewel onderdelen ervan uiteraard ook in andere gemeenten nuttige beleidsdoelstellingen kunnen zijn, is een onderscheidend, Zoetermeers ontwikkelingsperspectief opgetekend. Nu komt het aan op de praktijk! Het vertalen van de enigszins abstracte visiedoelen in kleine en grote verbeterstappen is nog maar net begonnen. Daarbij kan een belangrijke rol zijn weggelegd voor stimulerende actoren, zoals OnderwijsAdvies. Voor de scholen in de gemeente Zoetermeer – en dus ook voor het gemeentebestuur! – is OnderwijsAdvies een goede educatieve partner gebleken, die het uitspreken van vertrouwen waard is. Voor mij als wethouder is tevredenheid van de scholen zelf maatgevend voor een oordeel over de kwaliteit van geleverde diensten. Naar verluidt aarzelen diverse gemeenten over continuering van het partnerschap. Dat proces voltrok zich medio jaren 80 ook al. Volgens de eminente Pieter Appelhof vormde toen ‘de onduidelijkheid over de plaats, de doelstellingen, de werkzaamheden en daarmee de effecten van onderwijsbegeleiding een dieper liggende oorzaak van het tanende enthousiasme van de overheden’. Zou dat nog steeds een rol spelen? Ongeveer twintig jaar geleden rondde ik met de scriptie ‘De Onderwijsbegeleidingsdienst als Professionele Bureaucratie?’ mijn studie Onderwijskunde af. Als huiswerk voor deze column ben ik nog eens in dat proza gedoken. De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat er een stevige zoektocht aan voorafging, want ik wist niet meer waar ik de laatste drie – zo’n detail wist ik nog wel! – exemplaren had opgeborgen. Ik kon de verleiding weerstaan om op deze plek de actualiteit van mijn oude Mintzberg-analyses te beschouwen. Maar één van mijn slotaanbevelingen voor de organisatieontwikkeling van onderwijsadviesbureaus wil ik toch opnemen: 'De werkwijzen standaardiseren, zonder hierbij uit het oog te verliezen dat standaardisatie het bureaucratisch karakter versterkt en dat de mate van bureaucratie omgekeerd evenredig is met de ruimte voor creatief innoverend probleemoplossen.' Frans Muijzers, Wethouder Wonen, Onderwijs, Jeugd en Sport / Project Brede School Wijkwethouder Centrum (Stadscentrum, Dorp, Driemanspolder en Palenstein) gemeente Zoetermeer |
